Kaayguru.Marathi

सोमवार, नोव्हेंबर २०, २०२३

आम्ही दोघी

आम्ही  दोघी  बहिणी
नाते आमुचे अमृतावाणी
ओठी प्रितीची गाणी
सोबत निर्मळ गंगेवाणी

आम्ही दोघींचे नाते
जसे फणसाचे गरे
ठेस लागता एकीला
दुजी डोळा अश्रूंचे झरे

आम्ही दोघींचे जगणे
जसे नदि अन् किनारा
विश्वास असा अतुट
सोबत झेलतो वादळवारा

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "

सोमवार, नोव्हेंबर ०६, २०२३

सख्या... तुझ्यासाठी


तुझ्यासाठी सोडले मी 
माझे  घर  अन्  गाव !
झाली तुझी अर्धांगिनी
जोडले  तुझ्याशी नाव

रमले   बागडले   जेथे
खेळले मी अनेक डाव
विसरुन त्या सकलांना
जोडले  तुझ्याशी  नाव

सुख  असो  वा   दुःख
तुझ्यासवे  घेतली धाव
उजेड असो  वा अंधार
घेतला फक्त तुझ्या ठाव

तुझ्यासाठी  सख्या मी
पहा रेऽ  नटले  सजले
ये  ना सत्वर भेट ना रे 
दाव प्रेमाचा निर्मळ गाव 

माझ्या इच्छा अपेक्षांचा
कधी  न केला मी भाव
सर्वस्व सुद्धा तुम्हा दिले
अजून काय देऊ  राव ?

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "


शनिवार, जुलै ०८, २०२३

भ्रम [ कविता ]


आपला आपला म्हणता...
क्षणाक्षणाला गेलो मी गुंतून
केसाने गळा कापला त्याने
आपुलकीच्या भ्रमात घेरून

आपला परका कोण ?
ओळखायला लागलो आता
माणसं कळती ठेस लागता
आपला पाय रक्तबंबाळ होता

नियमच आहे हो जगताचा
येथे कोणी नसतो कोणाचा
पाणी नाका तोंडाशी येता
माकडीण उभी माथी पिलाचा 

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "

बुधवार, जून २८, २०२३

विठू आला [ अभंग ]

विठू आला [ अभंग ]
धावा धावा धावा । माझ्या विठू आला।
पायी फुले घाला  । माझ्या देवा ।।१।।
सोडूनी वैकुंठ      । आला वाळवंटी ।
संताचिया भेटी    । आनंदाने    ।।२।।
चंदनाची उटी      । शोभे भाळी । 
उभा वनमाळी     । विटेवरी ।।३।।
पाहुनिया रुप     । भासे जणू शिवा ।
सुख लाभे जीवा । भेटीलागी ।।४।।

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "

बुधवार, मे ३१, २०२३

तुझ्यात मी![ अष्टाक्षरी]

सखे तू माझी मी तुझा 
तन दोन आत्मा  एक
ठेच  लागे मज पाया
डोळा अश्रु तुझे कैक.  ।।१।।

सख्या माझ्या हृदयी तू
कप्पा मी तुझ्या मनीचा  
शुक्रतारा  मी  तारका
दवबिंदू   तू    पर्णाचा  ।।२।।

तुझ्यासवे  जग  भासे
स्वर्गाहून       सुंदरसे
तूच  माझी  स्वप्नपरी
दुजा  सर्व  गौण दिसे  ।।३।।

नभ   तू  तुझी मी मेघ
इंद्रधनु  तू    आभाळी
सप्तरंगी   रंगते     मी
होते लाली उष:काळी  ।।४।।

रोमरोमी    तू  कन्हैया 
सूर  तू  मी  रे  बासुरी
स्पर्श   होता  अधरांचा
होते    गोविंदा   बावरी ।।५।।

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "


मंगळवार, मे ३०, २०२३

घे झेप आभाळी! [अष्टाक्षरी]

नको अडकून राहू पिंज-यात या गड्या तू
पंख पसरुन  घ्यावी उंच आभाळी झेप तू  ।।१।।

असतील जरी दाणे  सोने रुपे नी मोत्यांचे 
टाकूनिया  दे तू सारे  पाश  मोह मायेचे तू ।।२।।

दिले  देवाने  पंखात बळ   हे  विहरण्याचे
ओलांडून जा  सागर  नदी  डोंगर  दूर  तू  ।।३।।

तोड गड्या पायाची रे बेडी सोन्याची दास्याची
सामर्थ्याचा गर्व नये हो दिनांचा कैवारी तू ।।४।।

जग एक बंदिशाळा कोणी न येथे कुणाचा
कारा तोडुनिया व्हावे जगन्नाथ सृष्टीचा तू ।।५।।

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "

रविवार, मे १४, २०२३

माझी माय


[ आज जागतिक मातृ दिवस त्यानिमित्ताने आई चरणी समर्पित काव्यसुमन!💐🙏🙏🙏]

माझी माय

चालत होतो एकटा
होती ती एक भयाण रात्र
घेऊन अनवाणी दोन पाय
तुडवित होतो रस्ता…
खाचखळगे, दगडधोंड्यांनी भरलेला
कधी पडलो,कधी ठेचाळून पडलो
खाल्ल्या अनंत खस्ता
पायात घुसला काटा 
पोहचलो कसाबसा घरी
माझ्या येण्याची वाट पाहत…
चिंतेत बसली होती दारी
दोन्ही पाय रक्तबंबाळ पाहून 
मोकले धायऽऽधाय
जिव्हाळा हृदयीचा 
शांत राहिना…
कोण हो ती? 
ती तर माझी माय ! 
ती तर माझी माय!

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "

बुधवार, मे ०३, २०२३

नाशिक स्नेह संमेलन -२०२३

नाशिक स्नेह संमेलन -२०२३
अक्षरवेड्या साहित्यिकांची
नाशिक नगरी मांदियाळी 
स्नेह सौख्य आनंदाचा
चला लावूया टिळा भाळी. ।।१।।

पंचवटीच्या पाच वटांचे
निर्मळ भावे दर्शन घेऊ 
दशरथनंदन प्रभू रामाचे
एकनिष्ठेचे गुणगान गाऊ ।।२।।

सरस्वतीचे पूजक आम्ही
उचलू हो गुरुजींच्या वसा
भिमरायाच्या समतेचा
शब्दाशब्दांत उमटवू ठसा ।।३।।

विनायकाची अक्षरलेखणी
पोहचवू साता समुद्रापार
उभवू माय मराठीचा झेंडा
प्रसंगी झेलू उरावरी वार ।।४।।

घेतले व्रत अक्षर गुंफण्याचे
तात्यांचा तेजस्वी लेखणीचे
गणबोलीचे वैभव लेवून
विश्व जागवू खान्देशकन्येचे ।।५।।

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "

✍️अष्टाक्षरी काव्य लेखन रचना नियम

✍️अष्टाक्षरी काव्य लेखन रचना नियम
✍️ अष्टाक्षरी काव्यलेखन हा खूप सुंदर असा काव्यलेखन प्रकार आहे.
✍️ प्रामुख्याने आद्य स्री शिक्षिका सावित्रीबाई फुले आणि खान्देशकन्या बहिणाबाई चौधरी यांच्या बहुसंख्य कविता अष्टाक्षरी काव्यलेखन प्रकारात मोडतात.
✍️ अष्टाक्षरी काव्य हा गेय काव्य प्रकार आहे.हा त्याचा महत्वाचा विशेष.
उदा.१)
       अरे खोप्यामधी खोपा । सुगरणीचा चांगला ।
       देखा पिलासाठी तिनं।झोका झाडाले टांगला।।१।।
       पिलं निजली खोप्यात जसा झुलता बंगला
       तिचा पिलामधी जीव जीव झाडाले टांगला।।२
                           © बहिणाबाई चौधरी 
) ज्योतिबांना नमस्कार मनोभावे करतसे
      ज्ञानामृत आम्हा देई आशा जीवन देतसे।।१।।
      थोर जोति दीन शूद्रा अतिशूद्रा हाक मारी
      ज्ञान ही ईर्षा देई ती आम्हाला उद्धरी।।२।
                            © सावित्रीबाई फुले 
३) देवा श्री करुणाकरा. 
    महादेवा गौरीहरा 
    तुज नमितो दयाळा 
    यावे दर्शना सत्वरा ।।१।। 
  © प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "
✍️लेखन नियम :
) प्रत्येक कडवे हे आठ अक्षरांचे असावे.
२) कडवे हे दोन ओळींचे असले तर त्यातील पहिला गट हा आठ अक्षरांचा आणि दुसरा गट आठ अक्षरांचा असे एकूण १६ अक्षरे असतील. उदा.सावित्रिबाई फुले आणि बहिणाबाई चौधरी यांची रचना पहा.
३) रचना चरणात असली तर प्रत्येक चरण(चारओळी) 
 आठच अक्षरांचेच असावे.
४) आठपेक्षा कमी वा आठपेक्षा जास्त अक्षरे नकोत.
४) रचनेतील प्रत्येक शब्दाचा आरंभ हा दोन,चार, सहा अशा सम शब्दांतच करावा.
५) आरंभ हा एकाक्षरी,तीनाक्षरी,पंचाक्षरी शब्दांत करणे टाळावे.ते नियमात बसत नाही.
६) चरणात दुस-या व चौथ्या ओळीत शेवटच्या शब्दांत स्वरयमक असावाच!
उदा. 💎 गर्व शब्दाला सर्व असा स्वरयमक.
       💎 वाणी शब्दाला गाणी असा स्वरयमक.
✍️ चला तर.करा मग अष्टाक्षरी लेखनाचा श्रीगणेशा!

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "


बुधवार, मार्च २२, २०२३

आनंदाची गुढी

परतले नगरी  सीताराम प्रभू
दारी उभारीली स्वागता गुढी
सडा  रांगोळी  बांधून  तोरण
त्यागिली  हेवा दावाची अढी

गंगौदके  प्रक्षालिन श्रीचरण 
वंदीन कौसल्या दशरथनंदन
दिनबंधु माझा अयोध्यानरेश
पुजन  गंधाक्षता भस्म चंदन

असुरनिकंदन पिताज्ञापालक
लक्ष्मणाग्रज गुरू ऋषीतारक
अजाणबाहू   जानकीवल्लभ
पतितपावक   भक्त  उद्धारक

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "



शुक्रवार, मार्च १७, २०२३

नको रे चकवा

रे  मना  देऊ  नको तू कधी चकवा
दोष  लपविता  तुला  येईल थकवा ।।१।।

काया  वाचा  मने  होता एक गुन्हा 
लपविण्या   होई  खोटेपणा   पुन्हा ।।२।।

देव देतो अनंत हस्ते ऋण ते जाणा
श्वास देतो तो कृपाळू नाम ते म्हणा ।।३।।

कृतज्ञ  होऊनी  जो  करी जनसेवा
त्यास मिळे सहज प्रभू कृपेचा ठेवा ।।४।।

स्मरावे बोल थोर सज्जनांचे रे मना
येईल दिनरात्री आनंदे क्षण जीवना ।।५।।

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "

गुरुवार, मार्च १६, २०२३

जगावे बिनधास्त !


रे गड्या जगावे तू
सदैव आनंदात
असती जे कामाचे तयांशी
कर तू दोस्ती बिनधास्त  ।।१।।

दुनिया ही मतलबी
राहू नको रे तू सुस्त
जाणावा आपुला परका
ओळख ठेव तू रास्त  ।।२।।

म्हणती कामापुरता मामा
तयांची नको रे बडदास्त
अप्पलपोटी होऊन
करीती सारे तुझे फस्त ।।३।।

ऐक बोल पुरुषोत्तमाचे
जन्म नव्हे हा स्वस्त
चुकवाया चौ-याशीचा फेरा
प्रभु नाम आळवावे मस्त ।।४।।

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "


बुधवार, मार्च १५, २०२३

सख्या रे...


सख्या रेऽऽ तू यावे भेटीस माझ्या
दे ना  गोड चुंबन गाली
उमटेल मुखावरी लाली
लाजेने  कळत नकळत ।।१।।

प्रिये...बावणखणी रुप तुझे
त्यावर रुळे कुंतल केशरी
भासे जणू तू अप्सरा
पाहता कळत  नकळत ।।२।।

सख्या रेऽऽ नकोस राहू दूर असा
घे ना तू मिठीत मजला
पेटला प्रीतिचा वणवा
शांतवी कळत नकळत ।।३।। 

प्रिये...आठवतो मज गत जन्म
मी राजा तू होती राणी
ये जवळी लिहू कहाणी
मिलनाची कळत नकळत।।४।।

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "

मंगळवार, मार्च ०७, २०२३

कन्हैया तुझी रे...!

कन्हैया पाहते मी जेव्हा तुझ्या नजरेतून 
मी दिसे  यमुना धारा
सख्या झोंबतो जणू तू मलमली अंगाला
होऊन खट्याळ वारा ।।१।।

गोविंदा पाहते मी जेव्हा तुझ्या नजरेतून 
तू    भासे   चंद्र  नभा
सख्या उगवतीच्या रविकिरणात शोभतो
तू जणू गोपीकात उभा ।।२।।

रेऽ  वनमाळी पाहता मी तुझ्या नजरेतून
तू  फिरतो  चराचरात
सख्या वाजता गोड  मुरली तुझ्या ओठी
मी राधा वाहते सूरात ।।३।।

केशवा तुझ्या नजरेतून मी पाहते जेव्हा 
कळे मी पहाटेची उषा
सप्तअश्वांचा टापांनी  गुलाल  उधळीत
तूच व्यापितो दशदिशा ।।४।।

माधवा तुझ्या नजरेतून पाहते मी जेव्हा
मी होते मनमोहन
पाहते तव  हृदयी मी राधा  एक  प्यारी
तू  शिव  मी  प्राण      ।।५।।

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "


सोमवार, फेब्रुवारी २७, २०२३

माय मराठी

आज जागतिक राजभाषा मराठी दिवस 
( दि.२७ फेब्रुवारी)
निमित्त माझी मातृभाषा माय मराठीची 
थोरवी गाणारी 
🙏🙏🙏🌹कविता…!🌹🙏🙏🙏

माझी माय मराठी 

मराठी  माझी  माय  तीची   प्रेमळ काया
रंग  जिव्हाळ्याचा  अन्  प्रीतिची  छाया

बारा  स्वर तिला भासे  बारा ज्योतिर्लिंग
वर्ण  अठ्ठेचाळीस   भासे    शारदेचे  अंग 

काना   मात्रा - हस्व  दिर्घ उकार वेलांटी
माझा  मायमराठीची वाटे जणू दुध वाटी

श्वासात असे तो श्वास गाईन तुझी गाणी
शब्दसुमन वाहतो आई आज तव चरणी 

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "

शुक्रवार, फेब्रुवारी १७, २०२३

आयुष्याच्या जोडीदार


प्रिये हाती घेऊन हात तुझा

दिधले  मी तुला  वचन एक
आयुष्यभराचा    जोडीदार
नातं    निभविन   मी  नेक

सखे    जाणून आहे  ग् मी
नाते   स्नेह  सौख्य प्रीतिचे
जगेन  तुझ्या  सवे   आनंदें
शब्द  एक  एक सप्तपदीचे

वाट  कितीही  असो बिकट
सोडणार  नाही  तुझी साथ
दुःख  संकटे   जरी   आली
सोबतीने  करु  त्यावर मात

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "

मंगळवार, फेब्रुवारी ०७, २०२३

सख्या रे...!

सख्या रे,सख्या रे ये ना...
विरह    हा सोसवेना 
मन   माझे  आतुरले 
येऊन  मिठीत  घे ना ।।१।।

तुझ्याविना   करमेना
वाटे   जीवन   उदास
तूच  तर  आहे  राजा
माझा जीवनात खास ।।२।।

सख्या तुझ्याविना भासे
बासुरीचे     मंद   सूर
मन  माझे   शोधते  रे
नको  राहू  रे  तू  दूर।।३।।

उमलेना  थिजली   रे 
तुझी  रे  ही  रातराणी
कोमेजली   श्वेततळी
जणू शुक्राची चांदणी ।।४।।

नभी   मेघांच्या राईत
चंद्र   लाजला   लपून
तनूवरी   या   घालावे
प्रीतरंगी       पांघरुन ।।५।।

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल " पुष्प "

बुधवार, जानेवारी १८, २०२३

जग हे ओळखावे![ अष्टाक्षरी]


जग    हे    धावपळीचे
भान   असू   दे  मानवा
व्हावे    पथदर्शक    तू
शोध  आता  मार्ग  नवा  ।।१।।

धन     द्रव्य  संचयासी
नको   करु   मनःस्ताप 
अंत  काळी   पुरे  तुला
तीन     मिटरचे    माप   ।।२।।

जन्म    धन्य   करावया 
व्यर्थ    नको  धावाधाव
घे  तू  हाती  एक शिळा
लिहावया   तुझे     नाव  ।।३।।

आला  तू रिकाम्या हाती
जाशीलही   तू   रिकामा
राम    नामाचा मोत्यांनी
जागा   लाभे  निजधामा ।।४।।

पदस्पर्श    होता    तुझा
व्हावी  प्रफुल्लित  माती
जिव्हाळ्याचा  प्रकाशाने
उजळून    यावी    नाती  ।।५।।

जीव    येथला    करितो
धडपड        जगण्याची
ऐसे   व्हावे    कर्म  थोर
आस   लागो  मिलनाची  ।।६।।

समजून   घे    तू    एक
देवाने     दिले    वरदान
ओंजळीत     येई    तेच 
तव     भाग्याचे  हे  दान ।।७।।

प्रभातीचा    सूर्य    पहा
रोज    येई    नवा   नवा
विसरुन     क्लेश    ताप
तम  जाळी   एक   दिवा ।।८।।

फुला    परी      परिमळ
जगा     अर्पित    करावे
घेता      निरोप   जगाचा
तू    किर्ती  रुपी    उरावे ।।९।।

‌क्षणोक्षणी    येथे    भेटे
कामा     पुरते   मामाजी
कुणी   न्  भला  चांगला
खरा    एक    श्रीरामजी ।।१०।।

©® प्रा.पुरुषोत्तम पटेल 
" पुष्प "


Mhasawad.blogspot.com

रंगोत्सव सांगे लोका !

रंगोत्सवावाच्या गर्दित  सगळे सारखे दिसतात आपला परका कोण ? ओळखतांना फसतात रंगोत्सव म्हणे लोकांना माझ्याशी करा दोस्ती विसरुन जाल त...